admin tarafından yazılmış tüm yazılar

Çelik çatı nedir?

Çeliğin gerilmelere karşı olan yüksek dayanımı nedeniyle, mesnet açıklığı fazla olan binaların çatıları, çelikten yapılır.
Çelik, demir cevherinin yüksek fırınlarda kok kömürü yakılarak ergitilmesiyle oluşturulan ham demirin, özel fırınlarda tekrar ergitilip, içerisine çeşitli katkıların da yapılmasıyla elde edilir. Çeliğin sertliğini ve yüksek dayanımını içerisindeki karbon verir. Çelikteki karbon oranı %0.3 -1.7 arasında değişir. Ayrıca çelik içerisinde, çeşitli oranlarda mangan, fosfor, kükürt gibi elemanlar da bulunmaktadır.
Yapının çatısında ve kolon, kiriş gibi taşıyıcı elemanlarında, çekmeye karşı dayanımı 2400 kg/cm2 olan ST37 ve 3600 kg/cm2 olan ST52 çelikleri kullanılmaktadır ST52 çeliğinin dayanımı, ST37’ye göre % 50 daha fazla olduğundan, daha fazla dayanım ve estetik gerektiren yerlerde kullanılır. Ayrıca, ST52 çeliğinin dayanım özelliğine sahip, fakat kaynak yapmaya daha uygun olan HSB50 çeliği de imal edilmektedir.
Çelik, kullanılacağı yere göre çeşitli hesaplamalar sonucu çıkacak gerilmeleri, en ekonomik biçimde karşılayacak şekil, kesit ve boyutlarda imal edilir. Fabrikalarda yapılan bu şekillendirmeye haddeleme, elde edilen şekillendirilmiş çeliğe de hadde mamulü denir. Hadde mamulleri dört kısma ayrılır:
1. Profiller,
2. Lamalar,
3. Levhalar,
4. Diğer gereçler

Asma ahşap çatı nedir?

Çatıyı taşıyan dış ve iç bölme duvarlarının eksenleri arasındaki açıklığın 4,00 m yi geçtiği durumlarda asma çatı uygulanır.
Asma çatının taşıyıcı elemanları, oturtma çatılarda olduğu gibi çatı makaslarıdır. Ancak burada, makası oluşturan elemanların taşıyıcıları, çubuk denilen bırakma kirişi, gergi kirişi, askı, yanlama ve payandalardır. Makas sistemi içerisinde, bırakma kirişi ve askılar genellikle çekmeye, yanlama ve payandalar ise basınca çalışırlar. Ancak uygulanan makas sistemi içerisinde çubuğun,, çekmeye mi yoksa basınca mı çalıştığı ve kesitlerinin ne olacağı, statik hesaplamalarla bulunur. Aşık ve mertekler ise yine oturtma çatılardaki esaslara göre yerleştirilirler.
Asma çatılarda, taşıyıcı çubukların birleştiği yerlerde düğüm noktalarında çubuk eksenlerinin, makasın duvarlar üzerine oturduğu yerlerde de yine duvar ekseniyle, çubuk eksenlerinin bir noktada kesişmeleri esastır. Çubuklar, aldıkları çekme yada basınç kuvvetlerini birbirlerine bu noktada aktarırlar. Çubuklar, eksenlerinin birleştiği düğüm noktalarında birbirlerine geçme yaparak ve ayrıca kanca, bulon, lama demiri veya 8 -10 mm kalınlığındaki sac levhalarla bağlanırlar.
Yanlamanın bırakma kirişiyle duvar üzerindeki bağlantısı, eğik giyıfTeli payanda geçmesiyle yapılır. Çatı eğiminin az- olması durumunda, çift dişil geçme yapmak daha uygun olur. Hatta yanlamayla bırakma kirişi arasına, sert ağaçtan hazırlanan bir takoz koymakla da, üç dişli geçme yapılmış olur ve böylece kayma ve yırtılma, en aza indirilmiş olur Burada payanda geçmesinin, bırakma kirişi ucuna kadar olan mesafesinin, hesaplanarak bulunması gerekmekte ise de, pratikte en az 25 cm olarak alınmaktadır.

Yanlamaların askı ve bırakma kirişiyle yaptığı bağlantı ise ayrı bir önem taşır. Burada da yanlama askıya, yine eğik giymeli payanda geçmesiyle bağlanır. Geçmenin askı ucuna (orta yada mahya aşığı altına) kadar olan kayma ve yırtılma mesafesi de pratikte, en az 25 cm olarak alınır.
Asma çatılarda kullanılan dikmeler, asma çatılarda bırakma kirişini yukarıya doğru çekerek, çekmeye çalıştıklarından adına, genellikle askı denir. Askılar bırakma kirişine zıvanalı geçmeyle bağlanırlar. Ancak askı, bırakma kirişine tam olarak oturtulmayıp, arada 2-3 cm lik bir boşluk bırakılır. Böylece makasın bel vermesi durumunda askının, bırakma kirişini zorlayıp esnetmesi önlenmiş olur. Ayrıca, bırakma kirişini askıya alan (U) şeklindeki lama demirini bağlayan alttaki bulonun, askının alt kısmını kopartmaması için, askı ucundan en az 20 cm yukarıdan bağlanması gerekir.
Askının tek parça olarak yapılması durumunda, bırakma kirişi ve yanlama, çift parça halinde de yapılabilir ve askıyı her iki yanından kavrayarak birbirlerine bulonla bağlanırlar. Askının, çift parça olarak yapılması durumunda ise çift askı, bırakma kirişiyle varsa yanlama ve payandaları iki yandan kavrar ve ayrıca, birbirlerine bulonla bağlanırlar.

Oturtma ahşap çatı nedir?

Çatı, taşıyıcı duvarlar, kirişler yada betonarme bir döşeme üzerine oturtulur. Çatının, taşıyıcı duvar veya kirişler üzerine oturtulması durumunda, mesnet açıklığının en çok 4,00 m olması gerekir.

Oturtma çatıların inşaatına, betonarme döşeme yoksa taşıyıcı duvarlar üzerine, varsa döşeme ürerine yastık kirişlerini döşemekle başlanır. Sonra sırasıyla bırakma kirişleri (döşeme varsa, bırakma kirişi konmaz), damlalık aşıkları, dikmeler ve üzerlerine orta aşıklar ve mahya aşığı, göğüslemeler, kuşaklar, rüzgar kirişleri, mertekler, örtü altı kaplaması ve son olarak da çatı örtüsü yerleştirilir.
Mahyaya en yakın aşık ile, mahya arasındaki uzaklık 2.00 m den fazla değilse, mahya aşığı konmayabilir. Bu takdirde, karşılıklı gelen iki mertek mahyada, zıvana geçme ile birleştirilir.
Aynı düzlem üzerinde bulunan bırakma kirişi, dikmeler, aşıklar, kuşaklar, göğüslemeler ve merteklerden oluşan üçgen sisteme çatı makası denir Her makas arası yada çatı boyuna gelen her dikme arası, 2.00 – 2,50 m olur. Aradaki açıklık, kaplama tahtasının kalınlığı, aşık aralığı ve merteklik olarak elde mevcut kerestenin kesitine uygun ve genelde 40-60 cm aralıklarla atılan merteklerle azaltılır.
Betonarme döşeme üzerine dikilen dikmelerin altına, boydan boya atılan yastık kirişleri yetine, dikme kesitinden daha geniş boyutlu kalas parçalan da konabilir. Duvar, kiriş yada döşeme üzerine oturtulan yastık kirişi, yada kalas parçalarının altına, neme karşı yalıtım amacıyla ruberoit vb. yalıtım gereci döşenmelidir.

Çatı örtüsü nedir?

Rüzgar, sıcak, soğuk gibi dış etkileri karşılayarak kar ve yağmur sularını da alta geçirmeden, düzenli bir şekilde dere ve oluklara akıtan gereçlerdir. Kiremit, eternit, alüminyum, bakır ve galvanizli sac, arduaz PVC, su geçirmeyen örtü gereçlerinden oluşur. Gereçlerin özelliğine ve çatı eğimine uygun olarak, altındaki örtü altı kaplamasına, yukarıda belirtilen bağ gereçleriyle bağlanırlar.
Ahşap çatılar, mesnet şekli ve açıklığına göre ikiye ayrılırlar:
1.1. Oturtma ahşap çatılar,
1.2. Asma ahşap çatılar.

Çatı örtüsü altında nelere dikkat edilir?

Üzerine, çatı örtüsünün döşendiği yüzeydir, iki şekilde yapılır:
a. Örtü altı kaplaması, merteklerin üzerine ve örtü gereçlerinin boyutlarına uygun aralıklarla çakılan 2.5/5, 3/5 cm gibi kesitli çıtalardan oluşur. Çıtalar özellikle kiremit kaplamada, kiremitin altındaki tırnaklar ve üzerlerindeki tel bağlama deliklerinin aralıklarına uygun aralıklarla döşenirler. Kiremitler de bu çıtalara yumuşak telle bağlanırlar.
b. Yüzey, merteklerin üzerine çakılan 2-2.5 cm kalınlığında ve 10-20 cm genişliğindeki tahtalarla kaplanır. Örtü gereçleri de bu tahtalara, örtü gerecinin türüne göre tel, çivi, vida veya cıvatayla bağlanırlar. Tahta kaplamanın üzerine, rüberoit vb, su ve nem yalıtım gerecinin serilmesi uygun olur.

Yardımcı parça nedir?

Çatı elemanlarının birbirleriyle bağlantılarını sağlamak amacıyla kullanılan bağ ve askı demirleri, bulonlar ve özellikle saçak kısmında çatı eğimini azaltmak amaçlı, çelik denilen parçalardır. Çelikler ahşaptan hazırlanıp, saçak kısmında merteğin önüne çakılarak burada, çatı eğimi azaltılır, Böylece, çatı üzerinde bulunan karın, erime esnasında birden bire aşağıya kayıp, yağmur oluğuna zarar vermesi önlenmiş olur.

Rüzgar kirişi nedir?

Çatı makaslanmış rüzgar etkisiyle devrilmelerini önlemek için, çatının her iki başındaki ilk iki ve son iki makasın arasına, çaprazlamasına çakılan kirişlerdir. Yalnız merteklerle oluşturulan küçük çatılarda, mertek altlarına çakılan bağlantı kirişleri de aynı görevi yaparlar. Bu rüzgar bağlantıları bazı durumlarda, gergili demir çubuklarla da sağlanabilmektedir.